W kolekcji Muzeum KUL znajduje się kilka obiektów związanych z obrządkiem wschodnim. Obok prac Jerzego Nowosielskiego, ikony Chrystusa Eucharystycznego, należy do nich także Płaszczenica. W latach 2014-2016 obraz został poddany konserwacji w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Płaszczenica ze zbiorów Muzeum KUL jest obrazem olejnym na płótnie, prawdopodobnie z przełomu XIX/XX w., o wymiarach 124 x 53 cm, na pozłacanym tle, oprawionym w prostą, drewnianą, czarną ramę.
Płaszczenica ze zbiorów Muzeum KUL
Płaszczenicę spotkamy w każdej cerkwi, jest bowiem nieodłącznym elementem świąt wielkanocnych w obrządku wschodnim. Płótno z namalowanym przedstawieniem umarłego Jezusa Chrystusa symbolizuje materiał, w który owinięto Jego ciało tuż po śmierci. Przedstawienie zdobione jest często ornamentami lub scenami religijnymi.
W Wielki Piątek symboliczny grób Jezusa w cerkwi umieszczony na specjalnym stole tzw. „świętym prestole”, przykryty jest właśnie Płaszczenicą. Utworzenie Grobu Pańskiego jest poprzedzone wieczornym nabożeństwem, które symbolizuje złożenie ciała Chrystusa w grobie. Pod koniec tego nabożeństwa duchowni wynoszą płaszczenicę z cerkwi i w uroczystej procesji trzykrotnie okrążają z nią świątynię. Potem następuje adoracja Grobu z umieszczoną tam Płaszczenicą. Kolejnym „wyjściem” tego obrazu z cerkwi jest noc z Soboty na Niedzielę Wielkanocną kiedy podczas rezurekcji Płaszczenica jest obnoszona wokół świątyni, a następnie uroczyście wniesiona przez carskie wrota do prezbiterium. Przez kolejne 40 dni, aż do święta Wniebowstąpienia, Płaszczenica pozostaje na ołtarzu w cerkwi.
Płaszczenice spotykamy także w kościołach gdzie są najczęściej zawieszone jako obrazy na ścianach prezbiterium lub nawy. Zazwyczaj są to pozostałości wyposażenia z cerkwi, które zamienione zostały na kościoły.
oprac. Anna Szlązak-Nowak